Homilia Przewielebnego Ojca Jeana Pateau, Opata Opactwa Matki Bo?ej w Fontgombault
(Fontgombault, 22 lutego 2023 r.)
Miserere mei, Deus. Zmi?uj si? nade mn?, Bo?e. (Ps 56,2)
Drodzy Bracia i Siostry, Moi Najdro?si Synowie!
Moralna dekadencja ludzko?ci, ktrej konsekwencj? jest os?abienie, a nawet zanikanie szacunku nale?nego ka?demu ludzkiemu ?yciu, skandale bez ko?ca, ktre wstrz?saj? najbardziej szacownymi instytucjami, choroby i wirusy wszelkiego rodzaju wszystko to w znacznym stopniu przyczynia si? do rozprzestrzeniania si? poczucia g??bokiej beznadziei i niepewno?ci. Czy ludzki los mo?e by? dzi? czym? upragnionym? Czy cz?owiek mo?e by? kochany? Czy ludzie mog? si? mi?owa?? Czy jedynym wyj?ciem jest do??czenie do szeregw tych, ktrzy przyjmuj? jako religi? ideologi? ochrony natury, a w tym ca?kowitej ochrony ?ycia zwierz?t a? do ich naturalnej ?mierci? Czy? wi?c cz?owiek mo?e by? jeszcze kochany w sposb szczeglny? To pytanie warto postawi? teraz, gdy zaczyna si? pokutny czas Wielkiego Postu.
Czas ten zaczyna si? od sugestywnego obrz?du posypania g?w popio?em, ktremu towarzysz? s?owa: Pami?taj cz?owiecze, ?e prochem jeste? i w proch si? obrcisz. Czy proch jest godny mi?o?ci?
Popi?, wyra?nie obecny w wi?kszo?ci religii antycznych, by? cz?sto ??czony z prochem czy py?em, jak o tym ?wiadczy chocia?by grecki przek?ad Biblii hebrajskiej nazywany Septuagint?, gdy? zosta? wykonany przez 72 starcw prawie trzy wieki przed narodzeniem Chrystusa. W j?zyku hebrajskim dwa s?owa: phr proch i phr popi? brzmi? bardzo podobnie. Taka fonetyczna blisko?? jest w pe?ni zgodna z duchem j?zyka hebrajskiego, ktry ch?tnie wyra?a jedn? ide? dwoma s?owami o bardzo podobnym znaczeniu, zw?aszcza je?li ich brzmienie jest zbli?one.
Popi? symbolizuje jednocze?nie grzech cz?owieka i jego s?abo??. Na progu Wielkiego Postu pos?uchajmy Izajasza, ktry mwi o czcicielu bo?kw, ?e karmi si? popio?em (Iz 44,20). Z kolei w Ksi?dze M?dro?ci o takim cz?owieku czytamy: Serce jego jak popi?, nadzieja jego marniejsza ni? ziemia (Mdr 15,10). Czy? nie powinni?my odnie?? do siebie tych s?w, my, ktrzy tak ?atwo zapominamy, ?e jeste?my grzesznikami? Cz?owiecze, je?li zgadasz si? na to, aby? przypomina? sobie, ?e jeste? prochem, poznaj, jakie s? twoje bo?ki. Jakie s? twoje dzie?a, twoje sposoby my?lenia i postrzegania rzeczywisto?ci, jakie s? w twoim ?yciu kompromisy, ktre nie podobaj? si? Bogu, a wobec ktrych ty nie podejmujesz (albo nie chcesz podj??) dzia?a?, aby si? od nich odci???
Jakie s? perspektywy przed zatwardzia?ym grzesznikiem? Pismo ?wi?te nie waha si? stwierdzi?, ?e pyszni zostan? przez Boga obrceni w popi? na ziemi (Ez 28,18), a sprawiedliwi podepcz? grzesznikw, gdy? oni obrc? si? w popi? pod stopami ng waszych (Ml 3,21).
Naprzeciwko cz?owieka pysznego i wynios?ego stoi ten, kto uznaje swj stan, ktry widzi sw? win?. Takim jest Syrach, ktry mwi o pysza?ku: Dlaczego pyszni si? ziemia i popi?, skoro za ?ycia jeszcze wyrzuca swe wn?trzno?ci? (Syr 10,9).
Droga rozpaczy, ktra jawi? si? mo?e jako bezalternatywna opcja dla cz?owieka ?yj?cego, nie jest zgodnie z Bo?ym planem jedyn?. Przypomnijmy sobie, jak Abraham wstawia? si? za grzesznikami z Sodomy i jak bezustannie targowa? si? z Panem, aby uchroni? miasto przed zniszczeniem. Czy zdob?dziemy si? na odwag?, aby zwrci? si? do Boga w taki sposb jak on? Oto jego s?owa: Pozwl, o Panie, ?e jeszcze o?miel? si? mwi? do Ciebie, cho? jestem py?em i prochem (Rdz 18,27).
Rozpoczynaj?c czas ?wicze? wielkopostnych, pami?tajmy, ?e ca?e Pismo ?wi?te przenikni?te jest jednym g??bokim przekonaniem: droga do wys?uchania przez Boga nigdy nie jest zamkni?ta dla tego, kto uznaje si? za grzesznika i b?aga o przebaczenie. I w Starym, i w Nowym Testamencie n?dza ludzka jawi si? jako szczeglny tytu? do wyproszenia mi?osierdzia.
Brzmi? jeszcze w naszych uszach s?owa paschalnego Exsultet: O, szcz??liwa wina, skoro j? zg?adzi? tak wielki Odkupiciel!. Cz?owiek, b?d?cy z w?asnej winy synem gniewu (por. Ef 2,3), przypomina sobie dzi?ki tym s?owom, ?e zosta? powo?any do odrodzenia w wodach chrztu, ?e Bg pragnie przeobficie rozla? swoje mi?osierdzie, jedynie po to, aby nawodni? ca?e ludzkie ?ycie.
Czy mo?emy si? oci?ga?? Wo?anie samego Pana rozbrzmiewa dzi? rano w s?owach proroka Joela:
Nawr?cie si? do Mnie ca?ym swym sercem, przez post i p?acz, i lament Rozdzierajcie jednak serca wasze, a nie szaty! Nawr?cie si? do Pana Boga waszego! On bowiem jest ?askawy, mi?osierny, nieskory do gniewu i wielki w ?askawo?ci, a lituje si? na widok niedoli (2,12-13).
Taka w?a?nie jest to?samo?? Boga: On jest ?askawy i mi?osierny, On jest nieskory do gniewu i wielki w ?askawo?ci.
Nawrci? si? do Pana ale jak?
Prorok Joel dzieli si? z nami rozwi?zaniem tej zagadki: Rozdzierajcie serca wasze. Nie gard?my tym j?zykiem, ktry mo?e si? wydawa? zbyt obrazowy. Rozedrze? swoje serce to jedyny sposb, aby ujrze? w pe?nym ?wietle to, co by?o w nim ukryte, zakopane, zamkni?te od bardzo dawna. To tak?e sprawi? swemu sercu odm?adzaj?c? k?piel w Bo?ym ?wietle, w Bo?ej ?asce.
Tak, cz?owiek okryty popio?em, cz?owiek, nad ktrym Bg si? sk?ania, aby go podnie??, godny jest mi?o?ci. Bg chce mu da?, chce w?o?y? mu na g?ow? wieniec zamiast popio?u (Iz 61,3).
Poprzez modlitw? nad ludem ko?cz?c? dzisiejsz? Msz? ?wi?t? Ko?ci? b?aga Boga o to ?askawe wejrzenie na wiernych. Zak?adaj?c mocne postanowienie nawrcenia o?ywiaj?ce ka?de z jego dzieci, Ko?ci? prosi dla nich o Boski dar ?aski, aby podtrzymywane tym darem zd??a?y do przej?cia od ?mierci do ?ycia, do Paschy.
Ewangelia zaprasza nas, aby?my ofiarnie podj?li t? podr?: Gromad?cie sobie skarby w niebie, gdzie ani ml, ani rdza nie niszcz? i gdzie z?odzieje nie w?amuj? si?, i nie kradn? (Mt 6,20).
Wyruszmy wi?c w drog?. Niech ?wiat?em dla nas b?d? teksty wielkopostnych Mszy ?wi?tych, ktre przez wieki przygotowywa?y katechumenw do Boskich darw chrztu, bierzmowania i Eucharystii przyjmowanych w czasie nocy paschalnej.
Nawet je?li od dawna jeste?my zanurzeni w wodach odrodzenia, droga nawrcenia ca?y czas pozostaje do przej?cia. Podejmijmy j?. Niech nas na tej drodze wspieraj? przyjmowane sakramenty, zw?aszcza sakrament pokuty, wyrzeczenia w?a?ciwe dla tych dni oraz dzie?a mi?osierdzia i modlitwy.
Niech Maryja, Matka Bolesna Mater dolorosa, opiekuje si? nami pod Krzy?em. Oka? nam Panie mi?osierdzie swoje! ?ycz? wszystkim ?wi?tego, prawdziwego i radosnego Wielkiego Postu. Amen.
